Metoda Ruchu Rozwijającego według Weroniki Sherborne


„Każdy może mieć sukces” – to dewiza twórczyni metody Ruchu Rozwijającego
Inspiracją do powstania metody Weroniki Sherborne stała się teoria i praktyka szkoły Rudolfa Labana. Weronika Sherborne uważała się za jego uczennicę, a zarazem była kontynuatorką jego dzieła, by w rezultacie stać się twórcą własnej metody pracy z dziećmi, znanej w Wielkiej Brytanii i poza jej granicami, jako Developmental Movement – Ruch Rozwijający. Weronika Sherborne (1922 – 1990) – Angielka, pedagog. Z wykształcenia była nauczycielem wychowania fizycznego i fizjoterapeutką. Początkowo pracowała jako nauczycielka wychowania fizycznego i tańca. Przez pewien czas wykonywała swą pracę w sposób tradycyjny, do momentu, kiedy została uczennicą Rudolfa Labana. Początkowo wykorzystywała swe doświadczenia i inne spojrzenie na ruch w pracy z dziećmi sprawnymi, a następnie przeniosła je na dzieci specjalnej potrzeb. Stała się nauczycielem dla innych nauczycieli, studentów, terapeutów, specjalistów i innych osób pracujących z dziećmi. Z idei i doświadczeń szkoły Labana W. Sherborne wniosła do własnej praktyki pedagogicznej wszystko, co jest potrzebne i możliwe do wykorzystania w pracy z dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie. Zwróciła uwagę na potrzebę rozwijania bliskich związków między ludźmi, istotną dla rozwoju osobowości dziecka. Metoda nawiązuje do najbardziej pierwotnego sposobu porozumiewania się, jakim jest „Język ciała”. Często zapominamy o znaczeniu tej formy naszej komunikacji z innymi. Przez uświadomienie sobie jej wartości nasz kontakt emocjonalny staje się głębszy, bardziej żywy. W życiu codziennym rezygnujemy z emocjonalności, bliskości, miękkości. Nie lubimy wyrażać naszych uczuć i emocji. Dzięki doświadczeniom z zajęć można nauczyć się bliskości drugiego człowieka. Metoda W. Sherborne ze względu na swoją naturalność i prostotę jest metodą uniwersalną. Można ją stosować zarówno w pracy z dziećmi, jak i osobami dorosłymi, z osobami o różnych zaburzeniach rozwojowych, a także z osobami o prawidłowym rozwoju. Weronika Sherborne określiła swoją metodę jako podejście pedagogiczne, umożliwiające doświadczenie ruchu i kontaktu fizycznego, emocjonalnego i społecznego. Ruch Rozwijający to program nastawiony na rozwijanie przez odpowiednie ćwiczenia i zabawy ruchoweumiejętność nawiązywania kontaktów z drugą osobą. Metoda polecana jest do wspierania i stymulowania rozwoju dzieci, młodzieży i dorosłych niepełnosprawnych fizycznie i psychicznie. Rudolf Laban za jedną z najważniejszych potrzeb małego dziecka uważał potrzebę ruchu. Według niego dzieciom bardzo ogranicza się ruch. Ciągłe ograniczanie swobody ruchu prowadzi do tzw. „stanu chronicznego” organizmu, czyli wzrostu wewnętrznego napięcia. Jest on groźny dla zdrowia, jeśli nie zostanie okresowo rozładowane to napięcie wewnętrzne. Przebywanie w otoczeniu, które ogranicza naturalne potrzeby swobody ruchu, jest przyczyną stresów psychicznych, stanów niepokoju i zahamowań. To z kolei może doprowadzić do utraty wiary we własne możliwości,w rezultacie, czego człowiek zamyka się w sobie, odsuwa się od innych, traci kontakt z otoczeniem. R. Laban za najważniejsze potrzeby uważał potrzebę ruchu, odprężenia, ekspresji, tworzenia. Wszystkie te potrzeby można zaspokoić w tańcu. W metodzie R. Labana i W. Sherborne wyróżnia się kilka kategorii ruchu:
  • ruch prowadzący do poznania własnego ciała,
  • ruch kształtujący związek jednostki z otoczeniem fizycznym,
  • ruch wiodący do wytworzenia się związku z drugim człowiekiem,
  • ruch prowadzący do współdziałania w grupie,
  • ruch kreatywny.
SOSW w Węgorzewie
Nie wyróżniono formy ruchu, która sprzyja relaksowi, ponieważ wszystkie zajęcia prowadzone metodą W. Sherborne zawierają element relaksu, a podstawowym zadaniem wszystkich ćwiczeń jest wykształcenie umiejętności osiągania stanu odprężenia. Głównym założeniem tej metody jest posługiwanie się ruchem jako narzędziem we wspomaganiu rozwoju psychoruchowego dziecka i w terapii zaburzeń rozwoju. Jest to więc metoda ogólnorozwojowa pozwalająca dziecku rozwijać świadomość własnego „ja”, a zarazem metoda diagnostyczna i terapeutyczna. Jej celem jest wspomaganie prawidłowego rozwoju dziecka i korekcja jego zaburzeń. Stąd ważne miejsce w metodzie zajmuje wielozmysłowa stymulacja psychomotoryczna i społeczna, oparta o ruch, jako czynnik wspomagania. Podstawowe założenia metody to:
... rozwijanie przez ruch:
  • świadomości własnego ciała i wspomaganie rozwoju psychoruchowego
  • świadomości przestrzeni i działania w niej,
  • świadomości relacji - dzielenie przestrzeni z innymi,
Inne korzyści wynikające z udziału dziecka w zajęciach prowadzonych tą metodą :
  • integracja z grupą, nauka partnerstwa i dobrej współpracy,
  • rozwój wyobraźni i pomysłowości
  • kształtowanie pozytywnych odczuć w kontakcie z innym człowiekiem,
  • rozwój emocjonalny i społeczny,
  • kształtowanie poczucia bezpieczeństwa,
  • zaspakajanie naturalnej potrzeby ruchu,
  • kształcenie orientacji w schemacie ciała
  • zaspakajanie naturalnej potrzeby ruchu,
  • poznanie własnej siły,
  • rozwój mowy- poprzez nazywanie doświadczeń i części ciała,
  • rozwijanie i doskonalenie umiejętności koncentracji uwagi.
Udział w zajęciach metodą Weroniki Sherborne ma na celu stworzyć dziecku okazję do poznania własnego ciała, usprawnienia motoryki, poczucia swojej siły, sprawności i związku z tym możliwości ruchowych. Uczestnik zajęć zdobywa zaufanie do siebie, zyskuje też poczucie bezpieczeństwa. Podczas ćwiczeń ruchowych poznaje przestrzeń, w której się znajduje, przestaje ona być dla niego groźna. Czuje się w niej bezpiecznie, przez co staje się aktywny, przejawia większą inicjatywę, uczy się być twórczym. Dzielenie przestrzeni z drugą osobą przestaje być zagrażające, może stać się źródłem współprzeżywania, nawiązania bliskiego kontaktu, opartego na zaufaniu i współpracy, daje możliwość poczucia wspólnoty i przeżycia szczęścia.

Metodę Weroniki Sherborne można też zaliczyć do niewerbalnych treningów interpersonalnych. Zajęcia w grupie są bowiem szansą na zdobywanie i wzbogacanie doświadczeń społecznych. Mogą one pomóc dziecku w nauce bycia z innymi: zarówno z dziećmi, jak i dorosłymi. Umożliwiają czerpania satysfakcji z różnych form kontaktów społecznych.

Jest to przyjemny i skuteczny sposób wspomagający, i stymulujący rozwój fizyczny i emocjonalny dziecka. To program nastawiony na rozwijanie takich cech, jak: poczucie własnej wartości i pewności siebie, poczucie bezpieczeństwa, odpowiedzialność, wrażliwość, umiejętność nawiązywania kontaktów z drugą osobą. To metoda szczególnie przydatna w pracy z dziećmi nadpobudliwymi, agresywnymi, lękliwymi.

SOSW w Węgorzewie

Metodę stosujemy w pracy z następującymi grupami dzieci:
  • Niepełnosprawnymi intelektualnie,
  • Autystycznymi,
  • Z mózgowym porażeniem dziecięcym,
  • Z zaburzeniami emocjonalnymi i zaburzeniami zachowania,
  • Z niekorzystnych środowisk wychowawczych, np. domów dziecka, rodzin dysfunkcyjnych
  • Głuchymi i niewidomymi,
  • Nadpobudliwymi,
  • Lękliwymi,
  • Agresywnymi.
Metoda ta bywa wykorzystywana jako wstępny etap do innych zajęć terapeutycznych, np. dla dzieci mających trudności w czytaniu i pisaniu lub jako część programu terapii psychologiczno-logopedycznej dzieci jąkających się lub w psychoterapii dzieci nerwicowych.

Ponadto:
  • zajęcia prowadzone są w taki sposób by dla dziecka były przyjemne i dawały możliwość przeżywania radości z aktywności ruchowej, kontaktu z innymi ludźmi, satysfakcji z pokonywania własnych trudności i lęków, z poczucia większej sprawności fizycznej;
  • ściśle przestrzegane jest prawo dziecka do swobodnej, własnej decyzji, aby miało poczucie kontroli nad sytuacją i autonomii;
  • zauważana i stymulowana jest aktywność dziecka, ma ono szansę na twórcze działanie;
  • dziecko chwalone jest, nie tyle za efekt, co za jego starania i wysiłek, a także za każde nowe osiągniecie (pokonanie lęku, wykonanie nowego ćwiczenia);
  • nie krytykuje się dziecka;
  • unika stwarzania sytuacji rywalizacyjnych;
  • rozszerza krąg doświadczeń społecznych dziecka; (większość ćwiczeń, szczególnie początkowych, należy prowadzić na poziomie podłogi, należy zaczynać od ćwiczeń prostych, stopniowo je utrudniając);
  • powinien zmniejszyć udział swojej inicjatywy na rzecz coraz aktywniejszego udziału dziecka
  • zwraca uwagę na samopoczucie dziecka;
  • uwrażliwia dziecko na zachowanie delikatności i opiekuńczości w stosunku do drugiej osoby;
Badania wykazują, że stosowanie tej metody przynosi zauważalne efekty i korzyści. Wspomaga rozwój, wyrównuje opóźnienia w sferze emocjonalnej i społecznej. Uczy współdziałania z partnerem, pozytywnego wykorzystania nagromadzonej energii, wykorzystania siły, koncentrowania się na wykonywanym zadaniu. Wyzwala wśród uczestników wiele radości, śmiechu, relaksuje.