TERAPIA PEDAGOGICZNA


Terapia pedagogiczna ?
to "oddziaływanie za pomocą środków pedagogicznych (wychowawczych i dydaktycznych) na przyczyny i przejawy trudności dzieci w uczeniu się, mające na celu eliminowanie niepowodzeń szkolnych oraz ich ujemnych konsekwencji".
Celem nadrzędnym terapii pedagogicznej jest stworzenie możliwości wszechstronnego rozwoju umysłowego, psychicznego i społecznego dzieciom z trudnościami, rozwoju na miarę ich możliwości. Natomiast celami szczegółowymi terapii są: stymulowanie i usprawnianie rozwoju funkcji psychomotorycznych, wyrównywanie braków w wiadomościach i umiejętnościach uczniów, eliminowanie niepowodzeń szkolnych oraz ich emocjonalnych i społecznych konsekwencji.
Podstawą do pracy z dzieckiem jest:
  • Gruntowna znajomość dziecka i przychodzenie mu z racjonalną i specjalistyczną pomocą (podstawą jest rzetelnie przygotowana diagnoza)
  • Dostosowanie poczynań pedagogicznych do możliwości i potrzeb uczniów (indywidualizacja wymagań, doboru metod, środków i tempa pracy, przystępność treści nauczania, stopniowanie trudności)
  • Aktywny i świadomy udział dziecka w procesie nauczania
  • Wszechstronna poglądowość i przykład
  • Zintegrowane oddziaływania (korelacja wewnątrz i międzyprzedmiotowa, współdziałanie specjalistów)
  • Zasada trwałości osiągnięć, korzystanie z nich i dalsze doskonalenie (systematyczność, trwałość, wiązanie teorii z praktyką)
Zajęcia terapii pedagogicznej to działania interwencyjne o charakterze naprawczym.
Obejmuje się nimi dzieci które :
  • nie osiągnęły należytej dojrzałości szkolnej,
  • nie posiadają należytych kompetencji intelektualnych,
  • charakteryzują się zbyt niską odpornością emocjonalną
  • mają zaburzoną integracją czynności percepcyjnych i motorycznych.
Zainteresowanie ucznia zajęciami oraz utrzymanie jego aktywności osiąga się dzięki prowadzeniu urozmaiconych form ćwiczeń, stosowaniu gier i zabaw oraz ćwiczeń relaksacyjnych. Ważne jest stosowanie wzmocnień pozytywnych, wyzwalających motywację i zaniechanie kar (również negatywnych ocen), zniechęcających do podejmowania czynności. Szczególnie ważne jest, aby dostrzec nawet najmniejsze osiągnięcie, nie porównywać wyników pracy dziecka z wynikami innych kolegów.
W każdorazowym oddziaływaniu terapeutycznym stosujemy:
Zasadę indywidualizacji środków i metod oddziaływania korekcyjnego
Jako jedna z zasad dydaktyki ogólnej musi być bezwzględnie respektowana w pracy z dziećmi o zaburzonym rozwoju. Dzieci z fragmentarycznymi zaburzeniami rozwoju wymagają dodatkowej pomocy w postaci indywidualnego oddziaływania pedagogicznego. Jest to spowodowane tym, że ich możliwości percepcyjne uniemożliwiają efektywne uczenie się w nauczaniu masowym. Stwarza to konieczność indywidualnego programowania zajęć korekcyjnych, dostosowania środków, metod dydaktycznych i wychowawczych do indywidualnych możliwości konkretnego dziecka. Indywidualizacja musi być także stosowana w czasie zajęć zespołowych. Polega ona na kontrolowaniu przebiegu i wyników pracy dziecka, pomaganiu mu w przezwyciężaniu trudności oraz stosowaniu odpowiednich zabiegów wychowawczych i psychoterapeutycznych. Jest to niezbędny warunek, aby osiągnąć zamierzone rezultaty i zrealizować indywidualne cele terapeutyczne.
Zasadę powolnego stopniowania trudności
Zasada powolnego stopniowania trudności w nauce czytania i pisania, uwzględniającego złożoność tych czynności i możliwości percepcyjne dziecka. Zasada ta uwzględnia stopniowanie trudności, które dotyczy zarówno objętości opracowywanego materiału, jak i jego przystępności dla dziecka. Należy przechodzić od ćwiczeń elementarnych, prostych, obejmujących niewielki zakres materiału do coraz bardziej złożonych i wymagających opanowania coraz większych partii materiału dydaktycznego. Warunkiem przechodzenia do zadań trudniejszych jest sprawne wykonywanie ćwiczeń na niższym poziomie. Nie mogą tu obowiązywać ograniczenia czasowe, gdyż przezwyciężanie trudności jest uwarunkowane indywidualnymi możliwościami danego dziecka i trudne do określenia w czasie.
Zasadę korekcji zaburzeń
Ćwiczenie wszystkich funkcji najgłębiej zaburzonych oraz najsłabiej opanowanych umiejętności. Podczas zajęć najwięcej czasu trzeba przewidzieć na ćwiczenie funkcji najsłabiej rozwiniętych w różnych czynnościach, przestrzegając zasady stopniowania trudności i zasady indywidualizacji. Należy pamiętać, że im głębiej jest zaburzona dana funkcja, tym większa podatność dziecka na zmęczenie wykonywaniem czynności angażujących tę funkcję.
Zasadę kompensacji zaburzeń
Łączenie ćwiczeń funkcji zaburzonych z ćwiczeniami funkcji niezaburzonych w celu tworzenia właściwych mechanizmów kompensacyjnych. Dzieci napotykające trudności w opanowaniu umiejętności czytania i pisania, szukają sposobów przezwyciężania ich, np. uczą się czytać „na pamięć” - przy zaburzonej analizie i syntezie słuchowej, a dobrej pamięci wzrokowej uczą się na pamięć całych czytanek, zapamiętują położenie wyrazów względem obrazka, brzegu kartki. Pytane na wyrywki, potrafią wskazać określony wyraz, nie czytając go jednak, tylko rozpoznając po cechach przypadkowych. Jest to mechanizm kompensacyjny. Polega on na zastąpieniu czynności jednej funkcji (słuchowej) drugą (wzrokową). W takim mechanizmie czynności analizy i syntezy słuchowej są omijane i funkcja ta nie jest usprawniana, skutkiem czego deficyt nie maleje, lecz z czasem się pogłębia. W późniejszym okresie nauki, gdy czytanki stają się coraz dłuższe, a wyrazy nowe i trudniejsze, dotychczas nie spotykane ujawniają się trudności dziecka w dużym nasileniu.
Zasadę systematyczności
Zasada ta dotyczy systematyczności i częstotliwości ćwiczeń korekcyjnych i korekcyjno – kompensacyjnych oraz dozowania ich w czasie. W miarę możliwości zajęcia powinny odbywać się jak najczęściej, najlepiej codziennie. Częstotliwość i systematyczność prowadzonych zajęć wpływa pozytywnie na opanowanie i utrwalanie nabytych umiejętności.
Zasadę ciągłości oddziaływania psychoterapeutycznego
Działania wychowawcze o charakterze psychoterapeutycznym powinny towarzyszyć zabiegom dydaktycznym przez cały czas trwania zajęć terapeutycznych, a w pierwszym okresie odgrywają rolę dominującą. Działania psychoterapeutyczne pełnią funkcje profilaktyczne, które chronią przed dalszymi negatywnymi następstwami niepowodzeń szkolnych. Zadaniem terapeuty jest nie tylko spowodowanie, aby dzieci mogły się uczyć, lecz także, aby chciały się uczyć. Działania psychoterapeutyczne powinny być nastawione na eliminowanie i zapobieganie sytuacjom stresującym; stworzenie klimatu życzliwości i zaufania, w którym dziecko czułoby się dobrze. Dziecko zyskuje poczucie własnej wartości, co mobilizuje je do dalszych działań.
Zasadę ciągłości oddziaływania psychoterapeutycznego
Działania wychowawcze o charakterze psychoterapeutycznym powinny towarzyszyć zabiegom dydaktycznym przez cały czas trwania zajęć terapeutycznych, a w pierwszym okresie odgrywają rolę dominującą. Działania psychoterapeutyczne pełnią funkcje profilaktyczne, które chronią przed dalszymi negatywnymi następstwami niepowodzeń szkolnych. Zadaniem terapeuty jest nie tylko spowodowanie, aby dzieci mogły się uczyć, lecz także, aby chciały się uczyć. Działania psychoterapeutyczne powinny być nastawione na eliminowanie i zapobieganie sytuacjom stresującym; stworzenie klimatu życzliwości i zaufania, w którym dziecko czułoby się dobrze. Dziecko zyskuje poczucie własnej wartości, co mobilizuje je do dalszych działań.
SOSW w Węgorzewie
Pamiętać należy, że każde dziecko jest inne, a jego deficyty wymagają indywidualnych środków i metod pracy. Przezwyciężanie niepowodzeń przywraca dzieciom radość i ciekawość poznawczą, pozwala zaspokoić potrzeby psychiczne, przywraca wiarę we własne „ja”.