METODA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ


Co to jest integracja sensoryczna? Integracja sensoryczna wg. Ayres (prekursora metody) to proces, dzięki któremu, mózg odpowiada prawidłową reakcją na otrzymujące informacje ze wszystkich zmysłów, które wcześniej musi rozpoznać, posegregować, zinterpretować oraz zintegrować ze sobą i z wcześniejszymi doświadczeniami. Innymi słowy, jest to taka integracja wrażeń zmysłowych, która może być użyta w celowym działaniu. Proces integracji sensorycznej zaczyna się od pierwszych miesięcy życia płodowego i najintensywniej przebiega do końca wieku przedszkolnego. Czynnikami warunkującymi rozwój sensorycznej integracji to m.in. niepowikłany przebieg ciąży, okresu okołoporodowego i dalszych okresów życia, a także środowisko bogate w różnorodne bodźce. Przez zmysły wzroku, słuchu, smaku, węchu, dotyku i zmysł równowagi odbieramy bodźce z ciała i otoczenia. Informacje te są przekazywane do mózgu, następnie odpowiednio segregowane, interpretowane, abyśmy mogli zareagować w sposób odpowiedni w danej sytuacji. Procesy integracji zmysłowych zachodzą na niższych piętrach ośrodkowego układu nerwowego - w pniu mózgu. Percepcja wrażeń ma miejsce w korze mózgowej i zależy od przebiegu procesu scalania na tych niższych poziomach, gdzie docierają informacje z narządów zmysłów. Aby dziecko mogło prawidłowo funkcjonować, wszystkie zmysły muszą prawidłowo działać i harmonijnie ze sobą współpracować.

SOSW w Węgorzewie

Układ przedsionkowy
Jest układem łączącym dla innych zmysłów, gdyż tworzy relację człowieka do siły grawitacji i dlatego wszystkie informacje są analizowane w oparciu o informacje z tego układu. Odpowiada on za: kontrolowanie ruchów związanych z przyspieszeniami liniowymi i kątowymi działającymi na organizm człowieka, odbieranie informacji związanych z działaniami siły grawitacji, orientację w położeniu ciała w stosunku do powierzchni ziemi, informuje ośrodkowy układ nerwowy o położeniu głowy w relacji do szyi i reszty ciała oraz otaczającej przestrzeni, podtrzymuje prawidłowe napięcie mięśniowe, wyzwala odruchy niezbędne do utrzymania pozycji ciała w spoczynku, wyzwala odruchy oczne i koordynację pracę obu oczu, utrzymuje stałe pole widzenia w czasie ruchów głowy, zabezpiecza prawidłową organizację wokół środkowej linii ciała, oraz poczucie bezpieczeństwa grawitacyjnego, ma wpływ na rozwój mowy, wpływa na autonomiczny układ nerwowy. Funkcjonowanie systemu przedsionkowego ma wpływ na utrzymanie równowagi, koordynacji oraz płynności ruchów ciała i gałek ocznych. Ma to swoje odzwierciedlenie w możliwościach ruchowych dziecka - w zakresie dużej i małej motoryki, zachowaniu prawidłowej postawy podczas ruchu, ale i zabaw przy stole, także w lepszej koncentracji i mniejszej męczliwości. Zaburzenia, tego układu, jakie mogą wynikać z niedowrażliwości to: wzmożona aktywność ruchowa, problemy z koncentracją uwagi, zaburzenia z nadwrażliwości to: objawy wegetatywne, brak tolerancji ruchów obrotowych głowy lub całego ciała, niepewność grawitacyjna, lęk przed huśtaniem, może występować nadwrażliwość emocjonalna, dotykowa i słuchowa.
Układ prioprioreceptywny
Odpowiada za: poczucie cielesnej obecności ciała, odczuwanie ciężaru ciała i poszczególnych jego części w przestrzeni, wytwarzanie odruchów prostowania i równowagi, które służą prawidłowej motoryce i przyczyniają się do przeciwdziałania sile grawitacji, poruszaniu poszczególnych części ciała bez udziału i kontroli wzroku, swobodne wykonywanie ruchów precyzyjnych, percepcję kształtów różnych dobrych przedmiotów, percepcje położenia narządów jamy ustnej pod czas mówienia, tworzenie somatognozji i lateralizacji. Objawem niedowrażliwości tego układu jest: niekontrolowane chaotyczne ruchy, duża ilość ruchów mimowolnych, ściskanie ołówka pod czas rysowania (oraz innych narzędzi pod czas manipulowania), nieumiejętne podskakiwanie.
Układ dotykowy
Zmysł dotyku ma wpływ na poznawanie swojego ciała, wczesne poznawanie przedmiotów, rozpoznawanie przedmiotów bez pomocy wzroku, różnicowanie bodźców dotykowych, rozwój emocjonalny. Objawami nadwrażliwości tego układu są: dzieci te nie lubią bliskości, mogą unikać kontaktu dotykowego, drażni je ubranie, mycie włosów, nie lubią bawić się w piasku, nie lubią malowania farbami, lepienia, mają trudności z koncentracją uwagi. Objawami niedowrażliwości tego układu są: dzieci takie same dostarczają sobie bodźców dotykowych, np. obijając się o sprzęty, uderzając się po twarzy, nie potrafią różnicować miejsc, w jakie są dotykane, mogą mieć trudności z odczuwaniem, że mają na sobie ubranie.
Zaburzenie układów wpływających na prawidłową integrację sensoryczną, charakteryzuje się:
Obniżoną podstawą napięcia mięśniowego, obecność tonicznych odruchów postawy we wzorcach ruchowych – słaba ich integracja, brak poczucia linii środkowej ciała oraz trudności z jej przekraczaniem, obecność współruchów, trudności w utrzymaniu równowagi szczególnie w pozycjach statycznych, zaburzenia somatognozji, zaburzenia koordynacji ruchowej i wzrokowo – ruchowej, zaburzenia praksji oralnej, dyspraksja – obniżone zdolności planowania i wykonywania czynności ruchowych, trudności z wykonywaniem zadań ruchowych na polecenia słowne, nieadekwatne stosowanie siły i nieprawidłowa ocena odległości podczas wykonywania czynności, zaburzenia lateralizacji.
Efektem prawidłowej integracji wrażeń przedsionkowych i czuciowych są:
prawidłowe wzorce ruchowe, koordynację obu stron ciała, prawidłową koordynację oko – ręka, właściwe planowanie motoryczne, odpowiedni poziom aktywności, znajomość schematu ciała, prawidłową lateralizację, prawidłowy rozwój percepcji wzrokowo-ruchowej, rozwój mowy, prawidłowa koncentracja uwagi, stabilność emocjonalna.

SOSW w Węgorzewie

Cele terapii
Głównymi założeniami jest plastyczność neuronalna czyli zdolność mózgu do zmian i modyfikacji co oznacza, że wzmocnienie funkcjonowania systemu nerwowego jest możliwe poprzez stymulację dotykową, przedsionkową i prioprioreceptywną oraz proces integracji sensorycznej. Reakcje adaptacyjne przyczyniają się do rozwoju integracji sensorycznej, a integracja sensoryczna przyczynia się do pojawiania reakcji adaptacyjnych. Celem terapii, jest poprawienie jakości przesyłania i organizacji informacji sensorycznej, tego co jest odbierane przez różne zmysły ludzkiego ciała, oraz wytworzenie odpowiedniej reakcji adaptacyjnej. Terapia integracją sensoryczną obejmuje integrację podstawowych reakcji posturalnych, integrację obu stron ciała, stymuluje rozwój reakcji równoważnych, praksji, orientacji przestrzennej i lateralizacji, czucia powierzchownego i głębokiego. Terapia wpływa na sprawność w zakresie dużej i małej motoryki, koncentracje uwagi, zdolności wzrokowych i słuchowych, poprawia funkcjonowanie emocjonalne, samoświadomość i samoocenę.
Terapia wymaga specjalistycznej wiedzy i umiejętności. Głównym zadaniem jest dostarczenie kontrolowanej ilości bodźców sensorycznych, głównie przedsionkowych, dotykowych i prioprioreceptywnych, w taki sposób, aby dziecko odpowiedziało reakcją poprawiającą integrację tych bodźców. Ćwiczenia sprawiają, że rozwija się ciało i umysł. Ciało, ponieważ rozwija się i poprawia percepcja i współpraca miedzy zmysłami, a zatem poprawia się ich koordynacja ruchowa, sprawność manualna, orientacja w schemacie ciała i percepcja wzrokowo-przestrzenna. Umysł, ponieważ dzieci zaczynają lepiej skupiać uwagę, zapamiętują, uczą się robić to, czego dotychczas nie potrafiły, rozwija się ich poczucie pewności siebie, własnej wartości i samodzielności.
Terapia odbywa się w specjalnie przygotowanej do tego sali. Sala powinna być wyposażona w sprzęt do stymulacji przedsionkowej, prioprioreceptywnej, dotykowej, ale również pomoce do rozwoju percepcji słuchowej, wzrokowej i węchowej.